Parallelsessies_Bang voor angst

Voor de sessies worden verschillende formats aangeboden::

  • Lezing: één of meerdere sprekers geven hun visie op het onderwerp. We bieden hiervoor verschillende graden van interactiviteit met de deelnemers aan.
  • Praktijkverhaal: één of meerder sprekers lichten een concreet project/praktijkvoorbeeld toe. 
  • Workshop: het 'aan den lijve ondervinden' staat centraal in deze sessie. Zelf doen en ervaren is de regel.
  • Debat: verschillende sprekers gaan in discussie met elkaar en met het publiek over kwesties gerelateerd aan het thema.

 

9.30u - 10.45u - Plenaire opening

Mustafa Kör en Maud Vanhauwaert zijn uw dagvoorzitters. Zij gidsen jullie vandaag doorheen het thema angst en cultuur.

Prof. dr. Barend Van Heusden verbindt zijn onderzoek en referentiekader Cultuur in de Spiegel aan het thema van de dag. Vlaams minister van Onderwijs vertelt over de noodzaak van cultuuronderwijs zonder “angst” uit de weg te gaan.

“De angst dat de toekomst niet zal brengen wat we hopen. De weerstand van dingen die niet lopen zoals gepland. Een onverwachte tegenslag. Het gevoel van onmacht. In onzekere tijden is de ruimte voor cultuur vaak klein. Bitterheid of angst vullen de bandbreedte van ons denken. Maar cultuur verdwijnt niet zomaar. Onze drang om stil te staan en te reflecteren op het menselijk denken en doen is groot. Met cultuur delen we onrust, zoeken we geruststelling of plaatsen we onze ervaringen in een ander licht. Angst heeft echter ook een positieve culturele dimensie. Angst kan de spiegel zijn van verbeelding, inzicht en toekomstvisie.” (Lode Vermeersch)

Dit alles wordt afgewisseld met artistieke interventies van Maud Vanhauwaert, Mustafa Kör en Johannes Genard.

 

11.00u-12.30u - Sessieblok 1

 

Sessie 1: Van conflict naar gesprek. Over geschiedenis, wetenschap en cultuur

Wie schrijft de geschiedenis? Welke verhalen vertellen we over gewelddadige conflicten? Wat als de wetenschap zaken vertelt die ongemakkelijk zijn of op weerstand stoten – bijvoorbeeld dat de aarde opwarmt, of dat oude verhalen over hoe de wereld ontstond niet stroken met gangbare wetenschappelijke inzichten? Hoe gaan we het gesprek aan over controversiële en delicate thema’s? Wat als mensen dingen zeggen waarmee we het hartsgrondig oneens zijn?

Moeilijke vragen… die ons niet alleen naar de anderen, maar ook in de spiegel doen kijken. Onvermijdelijk komen dan ook allerhande emoties in het spel: onzekerheid, twijfel – en angst.

In deze sessie nemen Rudi Audiens, Mohammed El Filali, Frank Saenen, Helge Daniëls en Maarten Van Alstein deze vragen als vertrekpunt voor een open gesprek over geschiedenis, wetenschap en cultuur.

 

Format sessie: Lezing + praktijkverhaal.

Sprekers:

  • Maarten Van Alstein (°1978) is senior onderzoeker bij het Vlaams Vredesinstituut, een wetenschappelijke instelling verbonden aan het Vlaams Parlement. Als politiek historicus en vredesonderzoeker is hij geïnteresseerd in herdenkingspolitiek, herinneringseducatie en vredesopvoeding. In 2018 publiceerde hij Omgaan met controverse en polarisatie in de klas (Pelckmans Pro).
  • Frank Saenen (°1968) is leraar geschiedenis en esthetica aan het Xaveriuscollege in Borgerhout. Als leraar in deze twee vakken hoopt hij werkvormen en onderzoeksdomeinen te kunnen exploreren waarbij de jongvolwassen leerlingen de meerwaarde leren aanvoelen van een grondig begrip van historische en culturele ontwikkelingen als brug naar een rijkere vorm van burgerzin.
  • Bioloog Rudi Audiens (°1952) is leraar wetenschappen op rust. Hij gaf 30 jaar les aan het GO! Koninklijk Atheneum te Antwerpen. Als oprichter, bezieler - met Mohammed Filali - en voorzitter van de Athena-syntax vzw is hij nog steeds nauw betrokken bij de projecten. De dialoog tussen levensbeschouwing en wetenschappen, de identiteit-ontwikkeling van jongeren en de rol die de kunsten daarin kunnen spelen en hoe moeilijke thema’s zoals lesgeven over evolutie aan klassen met sterk gelovige leerlingen aangepakt kunnen worden, waren belangrijke aandachtspunten in zijn werk.
  • Helge Daniëls studeerde Oosterse talen en culturen aan de UGent en specialiseerde zich verder aan het NVIC in Egypte en Yarmouk Universiteit (Irbid, Jordanië). Momenteel doceert ze Arabisch, Arabische linguïstiek en sociolinguïstiek, Arabische literatuur en de Arabische vertaalateliers Media en Literatuur aan de KU Leuven (Antwerpen en Leuven). Haar onderzoek richt zich vooral op taalideologie en de verhouding tussen taalvariabiliteit, identiteit en macht. Daarnaast focust ze zich op moderne Arabische literatuur, in het bijzonder Arabische avant-garde schrijvers. 
  • Mohammed El Filali is docent islam in het Atheneum Antwerpen  in samenwerking met de heer Audiens Rudi leraar wetenschap trachtten in hun lange zoektocht naar verzoening tussen de wetenschappelijke denkmethode en de religieuze denktraditie een forum te vinden waar beiden conflictloos hun stemming kunnen weergeven. Via kunst konden de leerlingen antwoorden geven aan drie existentiële vragen : Vanwaar kom ik? Wie  ben ik? Waar gaan we naar toe? Kunst als verzoenende synthese ondertekend door de leerlingen van Athena.

 

Sessie 2: Welk antwoord kan cultuur bieden aan emoties zoals o.a. angst in de klas?

Een mens verandert niet in een robot op het moment hij de schoolpoort binnenloopt. Daarom sluipen ook wel eens emoties mee de klas binnen. In deze sessie gaan Lode Vermeersch en Eva Vandersypen na welke emoties er zoal zijn en of het mogelijk is ze op school cultureel weerwoord te bieden. Ze putten daarbij uit theorie en onderzoek, maar ze verkennen ook een aantal voorbeelden van cultuureducatieve projecten waarin emoties centraal staan.

 

Format: Lezing + praktijkverhaal

Sprekers:

  • Eva Vandersypen is leerkracht 6e leerjaar lager onderwijs in de Sint-Albertschool (Molenbeek) en gebeten door het cultuurvirus. Ze was er ook jarenlang muzisch coördinator in de Sint-Albertschool. Tot voor kort werkte ze bij CANON Cultuurcel waar ze alles rond het kader Cultuur in de Spiegel en de dynamoprojecten opvolgde. Ze is al meer dan 10 jaar fan van creatieve projecten op school.
  • Lode Vermeersch werkt sinds 2007 aan de universiteit van Leuven waar hij wetenschappelijk onderzoek doet. Centraal in zijn onderzoekswerk staan deze thema's: levenslang en levensbreed leren, kunst- en cultuureducatie, geletterdheid, cultuurtheorie, cultuurbeleid, sociaal-cultureel werk.

 

Sessie 3: Angst en vertrouwen

Joren De Cooman is een circusartiest, gespecialiseerd in ‘bascule’, een discipline waarin je met een wipplank heel hoog de lucht kan ingaan.

Eerst heeft hij het over de vertrouwensband die acrobaten in zijn discipline hebben. De acties die hij doet hangen ook af van de houding van het publiek. Hij durft enkel trucs doen wanneer hij voelt dat hij zichzelf en het publiek kan vertrouwen. Die angst is verbonden met het onbekende. Elk publiek is anders en dus onbekend.

Daarna trekt hij die angst open naar zijn manier van lesgeven: hoe creëer je een veilige setting voor jongeren, hoe leer je jongeren om te gaan met hun angsten in het circus of, erger, met het ontbreken van angsten? 

Een leven in de lucht, zo kan je de loopbaan van de Leuvense circusartiest Joren De Cooman misschien nog het best omschrijven. Joren heeft als circusartiest al de halve wereldbol gezien en van ophouden weet hij nog lang niet. Zijn specialiteit? Een wipplank waarmee hij hoog in de lucht allerlei trucs doet.

 

Format sessie: Interactieve voorstelling + praktijkverhaal

 

Sessie 4: Halal of niet? Alle vragen omtrent islam en onderwijs in Vlaanderen beantwoord

Doorheen de voorbije jaren stelden Khalid Benhaddou (imam en coördinator van het netwerk van islamexperten) en Emilie  Le Roi (aanspreekpunt radicalisering en polarisering Departement onderwijs) vast dat heel wat scholen, leerkrachten, CLB-medewerkers, ouders en leerlingen,…  vragen hebben over hoe je in de praktijk oplossingen aanbrengt rond de verwachtingen en onzekerheden die een religie als islam oproept binnen scholen.

In hun lezing bieden ze aan de hand van reële casussen antwoorden op alle concrete vragen (zoals: Wat zegt de wet, wat zegt de onderwijsregelgeving en met welke contouren moet je rekening houden als je een bepaalde beslissing wenst door te voeren?) Emilie bekijkt wat de regelgeving zegt, Khalid schets de culturele achtergronden en islamitische stelregels.  Samen komen ze tot weloverwogen, concreet en bruikbaar advies en bundelen ze alle goede praktijkvoorbeelden die ze de voorbije jaren tegenkwamen. Deze sessie is uiteraard ook geschikt voor mensen uit cultuur- en jeugdsector.

 

Format sessie: Lezing

Sprekers:

  • Khalid Benhaddou was met zijn 18 jaar de jongste imam van België. Vandaag is de Gentenaar coördinator van het netwerk islamexperten dat in scholen de radicalisering van moslimjongeren in Vlaanderen tegengaat. Hij staat voor een moderne islam die de westerse regels en waarden wil verzoenen met de Koran. Hij ontving in 2017 de Prijs voor Mensenrechten.
  • Emilie Le Roi studeerde af als maatschappelijk werker en als Master in de Criminologie.  Onmiddellijk na haar studies ging ze aan de slag als consulent op het comité voor bijzondere jeugdzorg en later als consulent op de sociale dienst van de jeugdrechtbank.  Ze merkte hier de grote uitdagingen waar sommige jongeren en hun gezin voor staan in onze samenleving.  Omdat ze de ambitie had om  ook structureel verandering teweeg te  brengen voor deze kwetsbare doelgroep maakte ze de overstap naar het beleidsniveau. 7 jaar geleden ging ze aan de slag binnen het departement Onderwijs en Vorming als beleidsadviseur rond thema’s die zich op het raakvlak tussen onderwijs-welzijn en onderwijs-politie bevinden.  De voorbije drie jaar werkte ze als aanspreekpunt onderwijs voor de preventie van radicalisering en polarisering.

 

Sessie 5:  Hoe breng je cultuur en onderwijs duurzaam samen?

GO! Spectrumschool (Deurne) verweeft cultuur structureel in haar scholenwerking. Niet evident met een leerlingenpubliek dat meer dan 80 nationaliteiten telt en meer dan 50 beroepsgerichte en technische opleidingen in haar aanbod. De school vond met CC Deurne de gedroomde partner om hun visie op cultuur mee uit te dragen. Een intensieve en duurzame samenwerking werd op gang gebracht. Voor beiden een win-win situatie. In deze sessie lichten Bert Roos en Filip Baeyens het hele proces van deze samenwerking toe.

OLVA is een school voor secundair onderwijs in Brugge die inzet op een ‘meer en beter’- verhaal voor cultuur op school. Met deze aanpak helpen ze jongeren hun weg te vinden in de wereld van vandaag, te ontdekken wie ze zijn en wat er belangrijk is in hun leven.  Want cultuur is een gelukskuur. Mensen die een sterke interesse hebben in cultuur leven langer en zijn gelukkiger. Een stevige cultuurinjectie op school is een eerste antigif tegen depressiviteit en angst.

Ze zetten hun idee om in een 10-puntenprogramma, met de ondersteuning van Cera en een cultuur-in-de-spiegelexpert. Een driedaags cultuureducatief project voor de ganse school is een hefboom om dit 10-puntenprogramma te realiseren. Hoe dit verliep en welke stappen ze nog zullen zetten vertellen ze in deze sessie.

 

Format sessie: Praktijkverhaal

Sprekers:

  • Bert Roos is beleidsmedewerker communicatie en cultuurcoördinator GO!Spectrumschool Deurne.
  • Filip Baeyens is cultuurbeleidscoördinator District Deurne bij Stad Antwerpen.

  • Danny Van De Velde is directeur OLVA, school voor secundair onderwijs (ASO), van opleiding pedagoog. Hij trekt de groep 'smaakcoaches' die samen met de cultuurexpert van de school, Koen Crul, inzet op verdieping van de cultuureducatieve projecten vanuit het theoretisch kader Cultuur in de Spiegel.

  • Hannelore Vandezande is bij Cera coördinator van de nationale projecten in het domein kunst en cultuur, waarbij cultuureducatie een belangrijke pijler is. Cera is o.a. partner van het project ‘Buurten met erfgoed’ en begeleidt samen met CANON Cultuurcel een tiental scholen in een verdiepend en geïntegreerd traject rond cultuur op school. Hannelore behaalde een master in de kunstwetenschappen en beleidseconomie en volgde een specifieke lerarenopleiding. Voor ze bij Cera aan de slag ging, was ze werkzaam in M-Museum Leuven als directiemedewerker.

     

Sessie 6: Verschillende gezichten van angst

In het Gentse Museum Dr. Guislain wordt de geschiedenis van de psychiatrie weergegeven aan de hand van kunst en gebruiksvoorwerpen. Artistiek adviseur Patrick Allegaert vertelt samen met zijn educatief medewerkers over een voorbije tentoonstelling die de verschillende gezichten van angst liet zien en over de expo die nu in het museum loopt: ‘Prikkels’. Ook daar speelt angst een rol.

Het museum werkt o.m. samen met het theaterhuis voor kinderen en jongeren Kopergietery. De verantwoordelijke van de educatieve dienst, Ellen Preckler, vertelt samen met Ann Eerebout, pedagogisch directeur van de Gentse Sint Salvator school, hoe zij dit samenwerkingsproject waardevol maken.

 

Format sessie: Lezing + praktijkverhaal

Sprekers:

  • Patrick Allegaert studeerde criminologie, filosofie en pedagogische wetenschappen, is artistiek adviseur van het Museum Dr. Guislain in Gent, auteur/redacteur van diverse tentoonstellingsboeken (o.a. Het hart). Hij doceerde cultuurbeleid en cultuurfilosofie aan Erasmushogeschool Brussel en KATHO Kortrijk, en was lang voorzitter van de Vlaamse theatercommissie.
  • Saïdya Vanhooren is publieksmedewerker in Museum Dr. Guislain. Ze werkt vooral met kinderen en jongeren. Naast publiekswerking is Saïdya ook verantwoordelijk voor de collectie.

  • Voor Ellen Preckler verantwoordelijk werd voor de educatieve dienst van de Kopergietery, werkte ze als wijkregisseur beleidsparticipatie bij de Stad Gent en voordien voor Scouts en Gidsen Vlaanderen en als onderzoeker aan de Universiteit Gent. Studeren deed ze aan diezelfde UGent: communicatiewetenschappen en vergelijkende cultuurwetenschap.

  • Ann Eerebout is pedagogisch directeur van de leeftijdsgroep 5 tot 8 jarigen in de Gentse basisschool Sint- Salvator. Bijna alle leerlingen in de school (94%) hebben een andere thuistaal dan het Nederlands. De school zorgt ervoor dat de leerlingen musea en cultuurhuizen bezoeken en werkt er in de mate van het mogelijke ook mee samen.

     

Sessie 7: Zonder angst kunnen we niet leren

Leren is het verwerven van nieuwe kennis, vaardigheden en waarden. Maar het legt ook bloot wat we nog niet weten, onze incompetenties, onze onervarenheid. Dus is leren ook vaak pijnlijk want je wordt continu op je fouten gewezen. Hoe meer je echter worstelt, hoe meer je te weten komt. Kennis is passief en beroert geen emotie. Begrijpen daarentegen is actief. Het vereist het verwerken van informatie en een verbintenis, een gretigheid om te veranderen. Alleen wanneer je verandert, heb je echt begrepen. Maar dat vereist een inspanning. Zoals fysieke training vereist leren pijn en angst. 

 

Format sessie: Lezing

Spreker:

Prof. Damiaan Denys is filosoof, psychiater en neurowetenschapper. Hij is als hoogleraar Psychiatrie verbonden aan het Amsterdam UMC en het Nederlands Herseninstituut (KNAW-NIN). Hij richt zich op brede maatschappelijke vraagstukken omtrent angst, controle, veiligheid, leiderschap, geluk, normaliteit, psychiatrie, vrijheid en zingeving. Hij schreef een theatermonoloog over angst die hij zelf ten tonele bracht in theaters in Nederland en België waaronder De kleine Komedie en op het Lowlands festival (2016). Voor meer informatie zie onder meer: Wikipedia en damiaandenys.com



Sessie 8: Angst voor het verlies van identiteit: wat betekent het om een vluchteling te zijn in België

Het vluchtelingenspel is een tweeledig inleefspel. De spelers verplaatsen zich in de rol van een vluchteling in België. In deze workshop komen verschillende aspecten aan bod (asielprocedure, uitwijzing, illegaliteit, inburgering, opleiding, werk…). Ze ervaren ook de situatie van de verschillende mensen, organisaties en instellingen in België die in aanraking komen met deze vluchtelingen. De spelers krijgen hierdoor meer inzicht in de complexiteit van het migratievraagstuk.

Ze leren de situatie van verschillende kanten bekijken. Ze worden zich beter bewust van zowel menselijke als legale en structurele aspecten van het asielverhaal.

 

Format sessie: Workshop

Spreker:

Foyer werd in 1969 opgericht. De organisatie is in Molenbeek gevestigd en houdt zich op het lokale, regionale en internationale vlak bezig met diversiteit, interculturaliteit en sociale cohesie.

Foyer wil een blijvende rol spelen in het maatschappelijke middenveld, een rol waarbij alle sociologische geledingen, leeftijds- en bevolkingsgroepen een plaats krijgen.



Sessie 9: Angst als rem en motor

Gerda Dendooven tekent en schrijft boeken en theaterteksten, vooral voor kinderen. En kinderboeken bulken van angst. Tegelijk gelooft ze sterk in de innerlijke kracht van kinderen. Dus laat ze de kinderen in haar boeken zelf oplossingen vinden om moeilijke situaties het hoofd te bieden. In deze sessie praat ze over het belang van verhalen om dingen bespreekbaar te maken. Maar ook over ons, de volwassenen die vaak onze angsten overdragen op kinderen.

Psychiater en auteur Uus Knops gaat dieper in op de angst die iedereen en in het bijzonder kinderen ervaren. Wie weet belandt er wel een personage uit de boeken van Gerda Dendooven op haar sofa!

Format sessie: Lezing

Sprekers:

  • Gerda Dendooven doceert illustratie in Gent en illustreert boeken van onder anderen Toon Tellegen en Bart Moeyaert. Haar grafisch werk werd vaak bekroond onder andere met  een Zilveren Penseel, de Boekenpauw en De Gouden Uil. Daarnaast schrijft ze toneel en kinderboeken. Voor Mijn mama ontving ze de prestigieuze driejaarlijkse Vlaamse Cultuurprijs. Stella werd bekroond met de Woutertje Pieterse Prijs. Tabac is haar eerste roman voor volwassenen.
  • Uus Knops is psychiater en psychotherapeut met een praktijk in Gent. Ze is verslaafd aan woorden, of die nu op papier staan of op een podium worden uitgesproken, of ze nu van haar patiënten of van haar kinderen komen, en soms vloeien ze al eens uit haar eigen pen.

 

14.00u-15.30u - Sessieblok 2

 

Sessie 10: Jongeren en angst

Dat kunst- en cultuureducatie jongeren helpt om met hun angsten om te gaan, staat buiten kijf. Joris Hessels (Radio Gaga, De Weekenden) gaat met enkele jonge mensen in gesprek. Velen onder hen gingen aan de slag met een kunstenaar. Zij tonen (een fragment uit) hun artistiek project of product en vertellen over wat zoiets voor hen betekent. En natuurlijk staat ons thema daarbij centraal.


 

Format sessie: Debat

Spreker:

Joris Hessels is geboren en getogen in Sint-Niklaas en heeft van zijn hobby zijn beroep gemaakt. Afgestudeerd als acteur in 2003 heeft hij toneelstukken gespeeld en gemaakt bij BRONKS, Het Gevolg, HETPALEIS, Kopergietery, Steigeisen, Studio Orka en Compagnie Cecilia. Samen met zijn vriend en mede-acteur Dominique Van Malder maakte hij voor Canvas het programma Radio Gaga. Daarin trokken ze met een mobiele radiostudio naar plekken in België waar mooie en ontroerende verhalen te rapen waren. In 2018 werkte Hessels aan een nieuw programma, De Weekenden, dat vanaf december 2018 werd uitgezonden. In het programma volgt hij negen bijzondere levens een heel jaar lang aan de hand van zelfgemaakte beelden en maandelijkse bijeenkomsten. 

 

Sessie 11: Een bovenlokale spiegel

Het nieuwe decreet over de bovenlokale cultuurwerking wil, na de overdracht van de provinciale culturele bevoegdheden, een dynamische bovenlokale cultuurwerking stimuleren. Culturele actoren zullen makkelijker kunnen samenwerken en bruggen slaan naar onderwijs, welzijn, toerisme, economie en sport. De projectwerking moet organisaties kansen geven om te experimenteren en door te groeien. 

Zulke projecten vinden al plaats rond onderwijs. Onder de noemer ‘Kunstkuur’ delen leerkrachten uit het deeltijds kunstonderwijs de klasvloer met leerkrachten uit een school binnen een school of instelling van het hoger onderwijs. Eventueel kan een derde cultuureducatieve partner ook betrokken worden.

We illustreren met een inspirerend praktijkvoorbeeld.

 

Format sessie: Lezing + praktijkverhaal

Sprekers:

  • Lien Verwaeren is interim-directeur van het steunpunt Bovenlokaal. Voordien leidde zij het Forum voor Amateurkunsten, was zij raadgever op verschillende kabinetten en werkte zij als cultuurbeleidscoördinator in Waasmunster. Zij was tot eind 2018 ook schepen van Jeugd, Cultuur, Ontwikkelingssamenwerking en DKO in Dendermonde.
  • Leonie Lanssens begon als leerkracht esthetica. Zij werkte ook voor Cinema Novo (nu Mooov) en de provincie West-Vlaanderen en voor de Vereniging voor Vlaamse Cultuur- en Gemeenschapscentra. Nu werkt zij voor het steunpunt Bovenlokaal.

  • Rozemie Smissaert is medewerker Kunstkuur bij CANON Cultuurcel. Ze heeft ook een eigen organisatie: Spetters. Daarvoor begeleidt ze individuen en teams in hun creatieve talenten en geeft ze kunsteducatieve workshops. Beginnen deed ze als leerkracht lager onderwijs, ze werkte als muzisch redacteur van het onderwijsarchief van het Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA), gaf nascholingen als pedagogisch begeleider bij de koepelorganisatie van het stedelijk en gemeentelijk onderwijs (OVSG) en bij de organisatie Oetang.



Sessie 12: M-Museum en Concertgebouw Brugge in de Spiegel

Een museum en cultuurhuis als plek waar emotie is toegestaan: daartoe behoort ook angst. Die angst is fundamenteel geworteld in de toekomst van musea want hoe blijf je als fysieke plek relevant in een digitale beeldenstroom? En hoe ga je als cultuurhuis om met de drempelvrees en twijfels van het publiek? Vanuit die angst ontstaat hoop, inspiratie en creativiteit om te vernieuwen en te evolueren. M-Museum Leuven herdacht zichzelf als museum vertrekkende vanuit de meerwaarde die een visuele plek kan bieden. Concertgebouw Brugge zet zijn deuren open met het Concertgebouw Circuit en probeert zo de drempel naar cultuur voor een brede doelgroep te verlagen.

In deze gedeelde sessie krijg je een inkijk in de vernieuwde werking van M-Museum en het open huis-idee van Concertgebouw Brugge. Welke angsten zijn overwonnen en welke hindernissen zijn er nog te nemen? Hoe diende het kader Cultuur in de Spiegel als inspiratiebron om het museum op te bouwen?

 

Format sessie: Praktijkverhaal

Sprekers:

  • Sofie Vermeiren is diensthoofd Publieksbemiddeling bij M-Museum.
  • Marlies Verreydt is verantwoordelijke onderwijs en gidsenwerking bij M-Museum.

  • Jeroen Vanacker is artistiek directeur van Concertgebouw Brugge.

  • Evi Huys is coördinator kunsteducatie van Concertgebouw Brugge.

     

Sessie 13: De angst van de digitale analfabeet

Niet iedereen surft even gemakkelijk door het digitale heelal. Soms zoeken kinderen of hun ouders vertwijfeld naar de juiste knop op de computer. Hoe kan je hen helpen op de weg naar de digitale geletterdheid?
De sociaal-culturele organisatie LINC biedt -samen met andere organisaties- ondersteuning en advies aan iedereen die actief wil meewerken aan een grotere (digitale) geletterdheid. Hun ‘digiweet’ Kenneth Schenning vertelt hoe zij dat doen.
Katja Schipperheijn, ondernemer en auteur van het boek ‘Digitale burgertjes’ schetst een beeld van alle voordelen die moderne technologie biedt voor de opvoeding. Heel concreet toont zij de kracht aan van zelfsturend online en offline leren.

 

Format sessie: Lezing + praktijkverhaal

Sprekers:

  • Kenneth Schenning is de digiweet van dienst bij LINC vzw, dat is een sociaal-culturele organisaties die zich inzet om iedereen zich welkom te laten voelen in de kennismaatschappij. Dat betekent aan de ene kant dat de medewerkers er nieuwe wegen tonen aan iedereen die daar behoefte aan heeft. Aan de andere kant tonen zij aan organisaties, de nieuwe uitdagingen van de digitale wereld en proberen wij hen aan te zetten drempelverlagend te werken.
  • Katja Schipperheijn is ondernemer en moeder van jonge tieners. Ze ontwikkelde het leerplatform sCool VZW. Dat is de organisatie achter het project #SociaalsteSchool waarmee al meer dan 500 scholen werden geïnspireerd om in te zetten op digitaal burgerschap.

 

Sessie 14: Voorbij de angst: leren uit het verleden

Kazerne Dossin vertelt het verhaal van de Jodenvervolging in België. Het Red Star Line Museum dat van de circa 2 miljoen migranten die tussen 1873 en 1934 met de rederij via Antwerpen naar een nieuw leven in de Verenigde Staten reisden. Het zijn twee bijzondere herinneringsplekken. Maar hoe breng je de negatieve verhalen en ongemakkelijke waarheden die eraan verbonden zijn naar een jong publiek? Hoe voorkom je dat angst en negatieve emoties het leerproces in het museum in de weg staan? Hoe kan een museale ervaring de angst voor de ander wegnemen? Door zelf aan de slag te gaan met het educatief aanbod voor jongeren, ervaar je in deze sessie welke antwoorden de musea hierop formuleren.

 

Format sessie: Praktijkverhaal

Sprekers:

  • Thomas Desloovere is medewerker publieksbegeleiding in Kazerne Dossin. Vanuit de Holocaust gaat het museum op zoek naar de tijdloze mechanismen van groepsdruk en collectief geweld. Momenteel coördineert Thomas een project rond propaganda en complotdenken.
  • Dorine De Vos is publiekswerker in het Red Star Line Museum. In de gebouwen van het Red Star Line Museum overwonnen 2 miljoen landverhuizers hun angst voor het onbekende. Samen met de gidsen werkt ze aan het onderwijs- en familieaanbod, met als doel het vergroten van empathie voor emigranten toen en vandaag.

 

 

Sessie 15: Kakuma – letterlijk ‘Nergens’

Kakuma (letterlijk ‘Nergens’) is een Keniaans vluchtelingenkamp middenin de woestijn, bestaat al 20 jaar en is intussen uitgegroeid tot een stad van 200.000 inwoners. Onder hen zijn er veel kinderen zonder ouders. Regisseur Lieven Corthouts woonde meer dan 4 jaar in het Afrikaanse vluchtelingenkamp Kakuma. Hij toont tot wat de kinderen van Kakuma in staat zijn en legt tegelijk de ware dynamieken van de hedendaagse vluchtelingenkampen bloot.

Céline Broeckaert (Timescapes) leidt het fragment in en vertelt ons kort iets over de impactcampagne, die rond deze documentaire werd opgestart.  

Greet stevens van MOOOV zal toelichten hoe je aan de slag gaat om educatief materiaal te maken rond bepaalde thematieken. Los van de reguliere werking, zoekt MOOOV de uitdaging om met externe partners inhoudelijk sterke filmprojecten uit te werken bij actuele maatschappelijke thema’s. Het traject bij THE INVISIBLE CITY, KAKUMA, is er een mooi voorbeeld van.

Jan Leyers (CANON Cultuurcel) modereert en reflecteert vanuit het kader Cultuur in de Spiegel.

 

Format sessie: Lezing

Sprekers:

  • Greet Stevens is sinds bijna 20 jaar verantwoordelijk voor de educatieve werking van MOOOV.
    MOOOV wil een representatieve selectie van het rijke wereldfilmaanbod naar het publiek brengen, dit zowel tijdens zijn jaarlijkse filmfestival op 8 locaties in Vlaanderen, als met een reguliere werking in bioscopen en cultuurcentra.
    Naast het algemene publiek, heeft MOOOV een sterke werking richting onderwijs en bibliotheken. Op deze manier wil MOOOV de kennis over film, audiovisuele expressie en beeldgeletterdheid verhogen.

  • Céline Broeckaert werkt als impact producer voor Cassette for timescapes (Gent). Film en documentaire zijn ontzettend krachtige instrumenten om een boodschap over te brengen of te nuanceren, tot meer bewustzijn te komen en/of aan te zetten tot actie. Als impact producer gaat Céline op zoek naar partners, individuen, scholen en organisaties, die kunnen helpen om filmvertoningen te organiseren, gekoppeld aan debat en reflectie rond de thematieken van de film.
    Cassette for timescapes produceert films en crossmedia projecten die een innovatieve visie combineren met politiek of sociaal engagement en die zowel in binnen- als buitenland op zoveel mogelijk manieren worden ingezet om maatschappelijke impact te creëren.

  • Jan Leyers studeerde geschiedenis aan de KU Leuven met een bijzondere interesse voor cultuurgeschiedenis. Een kleine twee decennia actief in het secundair onderwijs als leraar in geschiedenis, en coördinator. Daarna volgde hij pedagogisch begeleidingswerk bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Hij is auteur van enkele bijdragen i.v.m. cultuur- en socio-economische geschiedenis en medewerking aan tentoonstellingen en journalistiek werk. Hij heeft bijzondere interesse voor cultuurgeschiedenis, herinneringseducatie en cultuurwetenschappen. Sinds kort werkt hij bij CANON Cultuurcel.

 

Sessie 16: Barend Van Heusden en Gert Biesta over cultuuronderwijs

In deze sessie, gemodereerd door Brecht Demeulenaere, ontmoeten twee van de momenteel meest spraakmakende professoren uit het domein van cultuur en onderwijs elkaar.

Er zijn veel raakvlakken op te maken uit het werk van beide, maar je merkt meteen ook tegenstellingen. Waar Gert Biesta in zijn recente publicatie 'Door kunst onderwezen willen worden' een existentieel-pedagogische visie op kunstonderwijs uit de doeken doet, gaat Barend van Heusden met zijn cultuurtheorie de weg op vanuit de cognitiewetenschappen. De theorie ‘Cultuur in de Spiegel’ is gebaseerd op de werking van onze hersenen en het leerproces krijgt een logische opbouw van vaardigheden en cultuurdragers. Gert Biesta benadrukt dat leren en onderwijs twee heel verschillende processen zijn die nauwkeurig van elkaar onderscheiden moeten worden.

Er zijn al publicaties geweest die linken trachten te leggen tussen het werk van beiden, maar wat denken beide professoren daar zelf over?

 

Format sessie: Lezing + debat

Sprekers:

  • Barend van Heusden is hoogleraar Cultuur en Cognitie, in het bijzonder m.b.t de Kunsten, bij de afdeling Kunsten, Cultuur en Media van de Rijksuniversiteit Groningen. Aandachtsgebieden in zijn onderwijs en onderzoek  zijn: cultuurtheorie, cultuur en cognitie, kunst en cognitie, kunst- en cultuuronderwijs. Van 2009 tot 2014 leidde hij het project Cultuur in de Spiegel: naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs.
  • Brecht Demeulenaere is directeur van Onderwijscentrum Gent, een dienst die de ambitie heeft alle Gentse scholen, ouders en partners te ondersteunen met het oog op maximale kansen op leren en groei voor kinderen en jongeren.
    Brecht heeft ervaring met beleid rond cultuuronderwijs en dit zowel op stedelijk, Vlaams, Europees als supranationaal (UNESCO) niveau. Hij werkte mee aan diverse conferenties en publicaties rond het thema. Samen met Jan Jaap Knol en met vertegenwoordigers van alle Europese landen is hij medeauteur van een Europees handboek voor cultureel bewustzijn en culturele expressie. 
    Brecht studeerde archeologie en woont in Gent met zijn echtgenote en drie kinderen.

  • Gert Biesta (www.gertbiesta.com) is Professor of Public Education bij het Centre for Public Education and Pedagogy aan de National University of Ireland at Maynooth, en bekleed de NIVOZ leerstoel voor de pedagogische dimensies van onderwijs, opleiding en vorming aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij publiceert op het gebied van de theorie van opvoeding en onderwijs. Recente publicaties: Door Kunst Onderwezen Willen Worden (2017) en De Terugkeer van het Lesgeven (2018).

 

Sessie 17: Angst voor verlies van identiteit: Wat betekent het om een vluchteling te zijn in België

Het vluchtelingenspel is een tweeledig inleefspel. De spelers verplaatsen zich in de rol van een vluchteling in België. In deze workshop komen verschillende aspecten aan bod (asielprocedure, uitwijzing, illegaliteit, inburgering, opleiding, werk…). Ze ervaren ook de situatie van de verschillende mensen, organisaties en instellingen in België die in aanraking komen met deze vluchtelingen. De spelers krijgen hierdoor meer inzicht in de complexiteit van het migratievraagstuk.

Ze leren de situatie van verschillende kanten bekijken. Ze worden zich beter bewust van zowel menselijke als legale en structurele aspecten van het asielverhaal.


Format sessie: Workshop

Sprekers:

Foyer werd in 1969 opgericht. De organisatie is in Molenbeek gevestigd en houdt zich op het lokale, regionale en internationale vlak bezig met diversiteit, interculturaliteit en sociale cohesie.
Foyer wil een blijvende rol spelen in het maatschappelijke middenveld, een rol waarbij alle sociologische geledingen, leeftijds- en bevolkingsgroepen een plaats krijgen.

 

Sessie 18: Bij elke overtocht is er angst en plezier. Over de visie van De Veerman en Mooss bij het werken met kunst, educatie en participatie

In deze sessie vertellen Mooss en De Veerman vanuit het thema ‘angst’ over hun cultuureducatieve werking.

De Veerman: Bij elke eerste stap is angst een te overwinnen euvel. Denk aan al uw eerste keren, de eerste keer stappen, de eerste keer op de fiets, de eerste keer zeggen “ik ben verliefd op u”, de eerste keer springen in het water,…… Soms zijn angsten groot soms klein , maar ze zijn er. Ze zijn zowel overlevingsstrategie als uitdaging. Dikwijls zijn het ook oordelen vooraf, denken in besluiten voor men iets werkelijk aangaat of onderzoekt. Maar al onze eerste keren of overwonnen angsten worden veelal opgevolgd door plezier en loutering, soms ook wel eens door teleurstelling. Niets is immers zeker, maar je angsten leren kennen is een stap in het ontdekken van de rijkdom die daarachter verscholen ligt.
In het werken met de kunsten is dat niet anders. In het werken met kinderen, jongeren of ouderen doet zich dat fenomeen altijd voor. Een stap die je niet kan overslaan als je wil komen tot authentieke creaties.
De vraag is hoe je daarmee omgaat en hoe je mensen bewust maakt van de natuurlijke eigenschap die angst is. Eenmaal je daar zicht op krijgt is de angst niet minder maar wel een noodzakelijke bondgenoot in het bestaan.
De Veerman hanteert daarvoor diverse methodieken gestoeld op een kenmerkende visie in al haar projecten, workshops en werk. In deze sessie leggen we onze visie bloot en geven we tal van voorbeelden uit onze rijke praktijk.

Mooss: In de methodiek van Mooss staat het betekenis geven centraal. Tijdens deze workshop verkennen de deelnemers actieve werkvormen die de culturele basisvaardigheden van kinderen en jongeren stimuleren en hen helpen tot inzicht, reflectie en expressie te komen.

 

Format sessie: Workshop + praktijkverhaal

Sprekers:

  • Tijl Bossuyt is artistiek en zakelijk leider van De Veerman, een kunstenorganisatie die zich richt op educatie en participatie (www.deveerman.be). 
  • Maria Wilken-Keeve is in Duitsland opgegroeid, heeft daar gestudeerd en haar opleiding in België verder afgerond. Voordat ze bij Mooss vzw als verantwoordelijke beeldende kunsten begon, werkte ze meerdere jaren in het Onderwijs. Ze houdt van de nieuwsgierigheid van kinderen en jongeren en weet hen te stimuleren in hun eigen ontdekkingstocht.

 

 

15.40u - 16.20u - Plenair slot

Plenair slot met minister van Cultuur, Maud Vanhauwaert, Mustafa Kör, Johannes Genard en Lode Vermeersch.